Aktualizuar mė:        

 Nga Islam Sadiki, epror ushtarak

Si erdhen Rusėt nė Kosovė

 

Me pranim e pesė kushteve bazė tė Aleances sė NATO-s nga ana e Millosheviqit si kompromis ai kėrkoi qė nė kuader tė forcave paqėsore tė ketė edhe ushtarė nga Armata Ruse. Njė kėrkesė tė kėtill e mbėshteti edhe deleguari rus (Qernomirdin) pėr bisedime me Millosheviqin sė bashku me kryetarin e Finlandes Atisarin. Edhe pse  u mbėshtet kjo kėrkes pa pėlqimine Aleances, ajo nuk paraqitėte problem tė dukshėm. U muar vendim qė pėr detaje tė bisedohet mė vonė nė mes NATO-s dhe Ushtrisė Ruse.

     Derisa u bisedua nė Kumanovė pėr nėnshkrimin e marrėveshjes pėr tėrheqje tė UJ, kjo e fundit nga trupat Ruse nė Bosnje kėrkoi qė tė nisin nji kontigjent tė Ushtarėve drejtė Kosovės, vetėm e vetėm qė popullata civile serbe e Kosovės, tė ketė njė mbėshtetje qė tė mos largohen nga Kosova sė bashku me UJ. Kur u nėnshkrua plani pėr tėrheqje dhe tė premten me 11 qershor duhet tė tė hynin trupat e para drejt Kosovės, pėr ēudi ky afat u shty pėr tė shtunen nė mengjes 12 qershorė. Trupat Ruse  nga Bosnja vetėm kishin filluar marshimin drejt Kosovės, kush me K-FOR e kush me S-FOR tė shkruar mbi transporterėt e tyre. Pėr kėtė „dredhi“ gjenerali Clark u njoftua nga forcat e SFOR-it nė Bosnje dhe nga avijonėt shpion AWAKS.  Gjen. Clark urdhėroi gjen. Xhekson qė tė pengohen me ēdo kusht kėto forca nė marrjen e Ajroportit tė Prishtinės  (mė poshtė AP). Gjen. Xhekson ishte i vetėdijshem, ashtu sikur qė ishte edhe gjen. Clark, se pėr pengimin e marrjes sė AP, duhet luftuar dhe se qė forcat Ruse ose tė dorėzohen ose tė eleminohen. U kėrkua qė menjėherė tė dėrgohet njėsija Parashutiste dhe tė bėn desant mbi AP.

     Gjen. Xhekson (sipas rregullave ushtarake) duhet tė zbatonte urdhėrin e gjen. Clark pa diskutim, ky njoftoi Londėren dhe kėrkoi zgjidhje politike tė kėtij problemi. Gjen. Xhekson ju drjtua me thėnjen tashmė tė njohur „ nuk dua ta nisi luftėn e tretė botėrore pėr ty“. Pas nji politike tė nxehtė Londer-Washington - Brusel - Shkup,  u „lejua“ qė trupat Ruse tė marrin AP.

Pas „marrjes“ sė AP nga Moska u tha se ne nė kėtė drejtim nuk jemi tė informuar, nga frika se mos po shtjellohet problemi.  Kjo ishte vetėm nji farsė sepse nuk ndodh kund nė botė qė nji aksion ushtarak, sado i vogėl qė tė jetė, tė mos njoftohet Ministria e Mrojtjes etj.

 

     Ēka ju dashtė Rusėve AP (Ajroporti i Prishtinės)

 

Qėllimi i Rusėve u pa se nuk ishte vetėm mbėshtetja e popullit serb tė Kosovės por kishte qėllime strategjike dhe se ti tregoi Aleances se Armata Ruse nuk ka shkuar nė Arkiv sikurse dikush mendon.

            -Me rastin e bombardimeve tė AP nga ana e NATO-s u bllokua nji dalje e Hangarėve  tė aeroplanėve  luftarak tė UJ dhe dyshohet se mbrenda (nėn tokė, Golesh)  kishin mbetur  mbi 21 MIG-29 dhe se afati pėr largimin e UJ do tė skadoi pėr pa pasur mundėsi qė tė tėrhiqen ata.

            -Mendohet qė nė AP kishte pasur tė deponuar helme Luftarake, Sarina, dhe UJ kishte frikė  qė ato tė zbulohet. :

            -Pas pėrfundimit tė bombardimeve tė NATO-s, ishte paraparė qė nė Kosovė tė mbesin nji numėr prej 150-300 Aeroplanėsh patrollues-bombardues, tė Aleances pėr kontroll dhe mbikqyrje tė marrėveshjes dhe si ndimesė e trupave tokėsore. Ky kontigjent ishte paraparė tė qendroi mu nė AP.

Pas „marrjes“ sė AP nga ana e Rusėve, amerikanėt u detyruan qė tė kėrkojnė njė poligon tjetėr pėr Aeroport e ky u bė Sojeva afėr Ferizajt ku do tė jetė jo vetėm Aeroporti mė i madh nė Ballkan por edhe Baza mė e madhe e Ballkanit.

 

   Si do tė reagonte Moska nė rast tė  sulmit nė AP ndaj forcave  Ruse

Nėse gjen. Xhekson do tė zbatonte urdhėrat e gjen. Clark, forcat ruse do tė asgjėsoheshin tė tėra nė njė afat shumė tė shkurtėr (mbrenda dy orėsh). Pas asgjėsimit, Moska nė pamundėsi tė bėjė diē nė kėtė rast, do tė deklaronte:

          - Forcat Ruse qė u gjendėn nė AP, pa njoftimin e Moskės Zyrtare, kanė marrė komandė krye nė vete dhe se Moska nuk ėshtė e njoftuar dhe as qė do tė ndėrmerr diē konkretishtė.

          - Forcat Ruse tė pozicionuara nė AP nuk kanė asgjė tė pėrbashkėt me Ushtrin Ruse, por ato jan trupa serbe qė kanė rrembyar transporteret rus dhe se kanė veshur uniformėn e ushtrisė ruse. Ky ėshtė vetėm njė manipulim.

    Kur u pa se NATO nuk intervenoi pėr dhe rreth AP, Moska thirri gjeneralin rus nga kontigjenti i futur nė Kosovė dhe e shpėrblyen.

 

    Konferenca e Helsinkit dhe Kosova

 

Konflikti ndėrmjet NATO-s dhe Rusisė u shtjellua nė atė masė sa u nevoit njė „samit“ ndėrshtetėrorė SHBA - Rusi pėr zgjedhjen e tij.Ky „samit“ u mbajt nė Helsinki prej 20 deri 22 Qershorė 1999. Nga ana amerikane ishte Kryetari Klinton, Sekretarja Olbrajt, nėnsekretari Talbot. Ministri i mbrojtjes Kohen, si dhe gjen. Clark. Nga pala Ruse ishin Kryetari Jelcin, Kryeministri i posaemėruar Putin, Ministri i jashtėm Ivanov si dhe ministr i mbrojtes i ushtrisė Ruse gjen. Sergejev. Pas bisedimėve tė gjata (mė se dy ditėshe) me insistimine gjen. Clark (Kėrkoi ndjesė nga lexuset se shpesh nė shkrimet e mija e pėrmend gjen. Clark, por ēdo nisje apo marrėveshje pėr dhe rreth Kosovės ėshtė e lidhur ngushtė me gjen. Clark), u arrit nji zgjidhje kompromisi (ashtu sikur ėshtė sotė).

           -Trupat ruse mbetėn nė Kosovė nėn komandėn e KFOR-it dhe Moskės.

           -Financimi i tyre bėhet ekskluzivisht nga Moska.

           -Trupat Ruse nuk do tė kenė zonė tė sajė nėn mbikqyrjen e tyre por do tė jenė tė shpėrndarė nė tre sektorė (Amerikan, Gjerman, dhe Anglezė.

           -Numri i ushtarėve Rus nuk guxon ta kaloj numrin mė shumė se 5000 vetėsh.

           -Aeroporti i Prishtinės  do tė shfrytėzohet nga tė gjitha palėt e ushtria Ruse do tė ketė vetėm sigurin e  Aeroportit.

Kompromisi u arrit falė ndryshimit nė kryministrinė Ruse (u largua Primakovi dhe u emėrua Stepashini) ku dy ditė mė parė Moska kėrkoi nji ndimė nga Fondi Monitarė Ndėrkomtarė.

Interesin e Kosovės nė Helsinki, delegacioni Amerikan, i mbrojti me nderė, mė mirė se tė ishte edhe vetė delegacioni shqipėtar i Kosovės.

„Nė Kosovė preken interesat strategjike dhe kombėtare amerikane“ deklaroi kėto ditė  (me 08.10.199) zėdhensi i Shtėpisė sė Bardhė Gjejms Rubini, nė nji konferenc pėr gazetar.

 

Tetorė 1999